Biennale Malarstwa Bielska Jesień

Edycja 2004

2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004 2004

2004

 

3. Wystawa Kuratorskaj “Bielskiej Jesieni” - Piękno, czyli efekty malarskie


 Kuratorki: Exgirls (Magdalena Ujma & Joanna Zielińska)

 Galeria Bielska BWA

6 listopada - 5 grudnia 2004

 

W wystawie uczestniczą: Anna Baumgart, Agata Bogacka, Bogna Burska, Paweł Książek, Małgorzata Markiewicz, Magdalena Moskwa, Anna Orlikowska, Anna Ostoya, Jadwiga Sawicka, Jan Simon, Grzegorz Sztwiertnia, Monika Wiechowska.

Zdaniem kuratorek, piękno zdaje się być dzisiaj kategorią kompletnie nieadekwatną do tego, co dzieje się w sztukach plastycznych. To znaczy, nie można powiedzieć, że coś nie jest piękne, bo piękno może się przytrafiać sztuce, ale jeśli się pojawia, to nie jako cel. Jest raczej środkiem do czegoś, z reguły służy do krytykowania dzisiejszego społeczeństwa spektaklu lub jest wykorzystywane do działań dywersyjnych wobec kultury masowej, gdzie piękno się rozpanoszyło, spopularyzowało i zdegradowało. Stało się po prostu kiczem. Piękno już dawno straciło wiarygodność i niewinność.

Wystawa ma zbadać czy i w jaki sposób piękno przejawia się w sztuce szeroko rozumianego obrazu. Ma także pokazać jak wartości malarskie przejawiają się w dzisiejszej sztuce. Dlatego na wystawie zaprezentowano przykłady nie tylko malarstwa, ale także fotografii i filmu, które operują efektami malarskimi i które w pewien sposób przejmują cechy malarstwa przenosząc je do nowych technologii wytwarzania i przetwarzania obrazu. Wystawa o pięknie pokazuje jak malarstwo, z którym ta kategoria estetyczna była dawniej ściśle związana, a które dzisiaj straciło pozycję królowej wszystkich sztuk, przenika do innych dziedzin sztuki. W pewnym sensie wystawa ta pokazuje „życie po życiu” malarstwa.

 

***

ANKIETA


Anna Baumgart

1. Jak rozpoznać piękno?

2. Czy istnieje piękno w sztuce? I jeśli tak, to czy jest ważne?

3. Co myślisz, jak widzisz coś pięknego?

Nigdy nie myślałam o sztuce w kategoriach piękna chociaż odczuwam pewne formy jako piękne: formy, które pieszczą moje zmysły wzroku lub dotyku. Wydaje mi się również, że w toku mojej edukacji artystycznej nigdy nie spotkałam się z tą kategorią. Słyszałam natomiast o kategorii dreszczy na plecach. Dreszcz przebiegający po plecach oznacza, że właśnie obcujesz z prawdziwą sztuką (opinia pewnego profesora wypowiedziana podczas obrony pracy dyplomowej pewnego studenta na Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku).

 

Agata Bogacka

1. Jak rozpoznać piękno?

Moja babcia przez całe życie obcująca wyłącznie z kulturą wysoką, pozbawiona nagle wszelkich odniesień do tradycji i kultury z powodu choroby Alzheimera wybiera dla siebie bez namysłu różowe, plastikowe spinki do włosów. Prawdziwe piękno rozpoznawane jest w podświadomości, chociaż te same przedmioty mogą być przez nas oceniane w sposób świadomy jako tandetne, kiczowate, są dyskwalifikowane w racjonalnej selekcji. Piękna nie można rozpoznać w sposób racjonalny. Piękna nie wolno uczyć się na pamięć. Dlatego pytana jaki kolor lubię najbardziej, nie odpowiadam wyuczonym skojarzeniem: niebieski. Odpowiadam pomarańczowy, ale jeszcze nie kończę wyrazu, a już w głowie pojawia się zielony, a za nim kolejne. Piękno jest różnicą, a nie podobieństwem, i tu należy od razu dodać, że jest także podobieństwem, a nie różnicą, aby nie dało się zdefiniować. Piękno zależy od stanu ducha, a ten może zmieniać się co sekundę. Uznając ten fakt, uwalniam swój umysł. Karmię mózg przedmiotami, których on w danym momencie potrzebuje, które wydają się piękne mojej psychice wbrew racjonalnym wyborom. Umysł staje się elastyczny, a moje mieszkanie zamienia się czasem w odpustowy bazar.

2. Czy istnieje piękno w sztuce? I jeśli tak, to czy jest ważne?

Piękno w sztuce istnieje i nie istnieje jednocześnie. Na pewno nie jest niezbędną częścią składową sztuki. Sztuka jest samowystarczalna i nie potrzebuje żadnych określających ją przymiotników. Poza tym każda cecha widziana przez pryzmat sztuki, może oznaczać coś zupełnie przeciwnego. Taka gra.

3. Co myślisz, jak widzisz coś pięknego?

Kiedy widzę coś, co podświadomie oceniam jako piękne, muszę to mieć. Muszę umieścić to w zasięgu wzroku, nawet jeżeli jest to człowiek (piękno w człowieku to coś, czego nie mogę sprecyzować i co często dla innych osób jest rozpoznawane jako nieatrakcyjne). Tu rodzi się potrzeba przeżywania, tak jak potrzeba jedzenia czy oddychania. Stąd płynie inspiracja.

 

Bogna Burska

1. Jak rozpoznać piękno?

Czyżby to było możliwe! Wszak ten święty starzec nic jeszcze w swem lesie nie słyszał o tem, że Bóg już umarł! (Nietzsche). Piękno umarło razem z nim.

2. Czy istnieje piękno w sztuce? I jeśli tak, to czy jest ważne?

Nasze doznania estetyczne istnieją. Zdarzają się w kontakcie ze sztuką i poza nim. Dla niektórych z nas są ważne.

3. Co myślisz, jak widzisz coś pięknego?

Jestem zdziwiona, że piękna nie ma. :)

 

Paweł Książek

1. Jak rozpoznać piękno?

Instrumenty temu służące mocno się rozregulowały, obraz jest rozmyty, nieokreślony, wyostrza się w nietypowym momencie.

2. Czy istnieje piękno w sztuce? I jeśli tak, to czy jest ważne?

Kiedyś piękno było celem, obecnie bywa elementem przewrotnej gry. Bardziej istotny jest jego brak lub zaskakujące objawienie. Od prawdy ciekawsza jest fikcja, dobro nie jest oczywiste.

3. Co myślisz, jak widzisz coś pięknego?

Rzadko widuję, i boję się tego określenia. Wystarczy patrzeć. Z podejrzliwością.

 

Małgorzata Markiewicz

1. Jak rozpoznać piękno?

Nie ma na to wskazówek, albo widzisz i czujesz albo nie.

Jak nie, to tylko pozostaje uczenie się, a raczej „odgapianie” od innych tego co uważają oni za piękne.

2. Czy istnieje piękno w sztuce?

Tak, myślę, że piękno w sztuce istnieje, w różnych odsłonach i przejawach.

Czy piękno jest ważne?

Tak.

3. Co myślisz, jak widzisz coś pięknego?

Myślę a raczej czuję coś, czego nie da się wyrazić słowami i dlatego to jest piękne.

 

Magdalena Moskwa

1. Jak rozpoznać piękno?

Intuicyjnie.

2. Czy istnieje piękno w sztuce? I jeśli tak, to czy jest ważne?

Tak.

3. Co myślisz, jak widzisz coś pięknego?

Jakie to piękne.

 

Anna Orlikowska

1. Jak rozpoznać piękno?

Nie wiem. Myślę, że dzieje się to w pewien sposób podświadomie i jest indywidualną sprawą, która zależy od wrażliwości, światopoglądu i kulturowego ukształtowania jednostki.

2. Czy istnieje piękno w sztuce? I jeśli tak, to czy jest ważne?

Piękno w sztuce to kategoria estetyczna, która doprowadza w pewien sposób do jej dekoracyjności i w skrajnym przypadku – do kiczowatości. Z drugiej strony piękno sztuki przejawia się w wolności wyboru twórczego, jej wzniosłości, nawet jeżeli konsekwencją tego jest ukazanie brzydoty, rozkładu, śmierci.

3. Co myślisz, jak widzisz coś pięknego?

Cieszę się, że skłania mnie to do refleksji.

 

Anna Ostoya

1. Jak rozpoznać piękno?

-

2. Czy istnieje piękno w sztuce?

t a k

Czy piękno jest ważne?
b a r d z o

3. Co myślisz, jak widzisz coś pięknego?
o c h !

 

Jadwiga Sawicka

1. Jak rozpoznać piękno?

Intuicyjnie. Instynktownie. Odwołać się do i polegać na odczuciach fizycznych. Obserwować symptomy: tajemnicze odczucie tąpnięcia w okolicy żołądka. Dziwna, ale przyjemna słabość rozlewająca się po całym ciele. Chęć dzielenia się wrażeniem z innymi. Chęć pokazywania pięknego zjawiska palcem. Powtarzanie: piękne! Piękne! Uczucie, że słowo to doskonale do zjawiska pasuje i jest jego najlepszym opisem. W skrajnych przypadkach, nawet łzy (ale to już egzaltacja).

2. Czy istnieje piękno w sztuce? I jeśli tak, to czy jest ważne?

Piękno w sztuce istnieje i jest ważne, chociaż nie niezbędne.

3. Co myślisz, jak widzisz coś pięknego?

Nie myślę – cała się zapadam, rozpływam lub unoszę w zależności od stopnia natężenia zjawiska.

 

Jan Simon

1. Jak rozpoznać piękno?

Wydaje mi się że piękno to dosyć subiektywna sprawa, każdy pewnie rozpoznaje i odczuwa je inaczej Nie wierzę w jakiś zewnętrzny wzorzec czy możliwość obiektywnego zdefiniowania i podania jakiegoś przepisu czy klucza do tego jak je rozpoznać. Dla mnie to przeżycie emocjonalne związane z obiektem/sytuacją, którą oglądam lub o której myślę.


2. Czy istnieje piękno w sztuce? I jeśli tak, to czy jest ważne?

Myślę że istnieje – to znaczy istnieje raczej w nas w czasie kontaktu z niektórymi przejawami sztuki niż w sztuce w ogóle. Dla mnie piękno można rozumieć bardzo szeroko i nie odnosi się ono tylko do sytuacji wizualnych. Nie jest ważne tylko dlatego, że jest tym, czego poszukuje sztuka.

3. Co myślisz, jak widzisz coś pięknego?

Raczej czuje niż myślę, a jak już coś mnie „zachwyci”, to najczęściej zaczynam się zastanawiać dlaczego.

 

Grzegorz Szwiertnia

1. Jak rozpoznać piękno?

O, jakże dziwi mnie ufność twórców ankiety co do niezmienności formy i funkcji pojęcia piękna, bo mogłoby być np.:


1. Jak rozpoznać „piękno”?

albo:

1. Jak rozpoznać piękno?

lub:

1. Jak rozpoznać PIĘKNO?

Czy uchodzi dziś traktować piękno jak po prostu piękno? Czy da się to pokazać?

Czy artyści potrafią udowodnić nam, widzom, że mają bezpośredni dostęp do sfery PIĘKNA, tak jak mają to w przypadku DUCHA? O ile uduchowienie artysty nie podlega dyskusji, to czy mamy bezkrytycznie wierzyć w jego piękno? Czy każdy artysta to PIĘKNODUCH? Czy zatem jedno pociągnie za sobą drugie, aby zażegnać ten spór na zawsze?

Tylko artysta uduchowiony daje gwarancję obcowania z prawdziwie piękną sztuką: PIĘKNĄ, DOBRĄ i  PRAWDZIWĄ

2. Czy istnieje piękno w sztuce? I jeśli tak, to czy jest ważne?

Niewątpliwie to ważne i odważne pytanie. Dlaczego? Bo opiera się na elementarnej odwadze bycia. Ale mnie nurtuje inne pytanie o istnienie piękna:

Jeśli nie, to czy jest ważne? Czy jest ważne i odważne coś, co nie istnieje? Czy istnienie jest piękniejsze od nieistnienia? Albo precyzyjniej: czy jest ważne i odważne coś, co nie istnieje w sztuce? Czy istnienie w sztuce jest piękniejsze od nieistnienia w niej? No ale jeśli nie w niej, to gdzie? Spróbujmy spokojnie odpowiedzieć na to pytanie.

3. Co myślisz, jak widzisz coś pięknego?

Myślę sobie: „Jakie to urodziwe, jakie wdzięczne! Dlaczego?

Bo już Władysław Tatarkiewicz w swojej fundamentalnej i wciąż pożytecznej pracy „Historia estetyki” (tom 3 „Estetyka nowożytna”) przywołuje włoski słownik Filipa Baldinucciego Vocabolario Toscano dell’arte del Disegno, wydany we Florencji (byłem tam, piękne miasto) w roku 1681, oraz słowniki francuskie Pierre’a Richelet, zwłaszcza Le nouveau dictionnaire français, wydany w roku 1719, w których czytamy: „Obok piękna pojawiły się – już od XVI w. – terminy pokrewne, jednakże z innym odcieniem: uroda (vaghezza) i wdzięk (grazia, grâce). Baldinucci określał urodę jako „piękno pociągające, budzące pragnienie, by je oglądać”.

A Richelet określał wdzięk jako „piękno dające przyjemność”.” Dlatego.

Monika Wiechowska brak

 

 

KATALOG

Piękno, czyli efekty malarskie
katalog towarzyszący 3 edycji wystawy kuratorskiej „Bielskiej Jesieni” realizowanej przez Magdalenę Ujmę i Joannę Zielińskiej, a także w ich redakcji. Format 15 x 21 cm, 80 stronicowy z miękką okładką; w polskiej i angielskiej wersji językowej; zawiera teksty Magdaleny Ujmy, Joanny Zielińskiej, Anny Markowskiej, Sebastiana Cichockiego oraz prezentacje 12 artystów, na które składają wypowiedzi artystów, opis i kolorowe ilustracje ich prac oraz noty biograficzne. Projekt graficzny – Jakub Stępień; tłumaczenie – Jarosław Fejdych. Wydawca – Galeria Bielska BWA, Bielsko-Biała; współwydawca – BWA Zielona Góra; 2004 r. Druk: Ośrodek Wydawniczy „Augustana”, Bielsko-Biała, ISBN 83-87984-31-0.

 

***

Autorzy fotografii

wernisaż - Grazyna Cybulska

dokumentacja wystawy - Jacek Rojkowski