Biennale Malarstwa Bielska Jesień

Edycja 2018

DZIECI ŚWIATŁA. 10. Wystawa Kuratorska Bielskiej Jesieni 2018

Galeria Bielska BWA w Bielsku-Białej (obie sale)

9 listopada – 30 grudnia 2018 roku

wystawa dofinansowana ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego


Stanisław Ruksza – kurator

Artystki i artyści:
Agnieszka Brzeżańska, Maciek Cholewa, Martyna Czech, Dominik Jałowiński, Michał Jankowski, Magda Moskwa, Izabela Ewa Ołdak, Patrycja Orzechowska, Aleka Polis, Agnieszka Polska, Marek Rachwalik, Maciek Salamon, Bartosz Zaskórski oraz Andrzej Urbanowicz (1938–2011).

Jubileuszowa edycja wystawy kuratorskiej Bielskiej Jesieni, zrealizowana według pomysłu kuratora Stanisława Rukszy, który w swoim projekcie pt. „Dzieci światła”, nawiązał do twórczości Andrzeja Urbanowicza, charyzmatycznego artysty, od lat 60. XX wieku guru śląskiego niezależnego środowiska artystycznego.
Tytuł wystawy zaczerpnięty został z wypowiedzi Andrzeja Urbanowicza w tekście „Okazanie” (1999): „Najdosłowniej jesteśmy dziećmi światła, choć nie zawsze o tym pamiętamy. Nawet, gdy jest go całkiem niewiele, ono jest najważniejsze. Posłańcem uczuć światła jest barwa”.
Stanisław Ruksza, od lat zajmujący się twórczością Andrzeja Urbanowicza i działalnością śląskiego undergroundu, w swoim projekcie wystawy zbiorowej uwzględnił zarówno kontekst lokalności, jak i uniwersum. Andrzej Urbanowicz – związany z Katowicami, ale też z Ameryką – łączył w swej sztuce i postawie życiowej mądrość Wschodu i energię Zachodu.

Wystawa zbiorowa pt. „Dzieci światła” poświęcona jest wybranym zjawiskom w polskiej sztuce współczesnej odnoszącym się do twórczości Andrzeja Urbanowicza (1938–2011), artysty o niebagatelnym wpływie na rozwój sztuki, działającego w Katowicach przez pół wieku, od początku lat 60. XX wieku (z przerwą na pobyt w USA w latach 1978–1991). Słynna katowicka pracownia na poddaszu kamienicy przy ulicy Piastowskiej 1, którą artysta stworzył wraz ze swoją żoną, znakomitą malarką Urszulą Broll, była nieformalnym centrum życia artystycznego śląskich intelektualistów. Charyzmatyczna osobowość Andrzeja Urbanowicza koncentrowała wokół niego artystów z różnych dziedzin: malarstwa, rzeźby, poezji, teatru i muzyki, literatów i filozofów. Ożywczy klimat wpływał na powstawanie ugrupowań artystycznych czy też nieformalnych związków twórczych.

Stanisław Ruksza – kurator: 10. Wystawa Kuratorska Bielskiej Jesieni 2018 podejmuje się ukazania relacji współczesnego malarstwa w Polsce ze sztuką Andrzeja Urbanowicza.
Andrzej Urbanowicz (1930-2011) jest jednym z legendarnych artystów, których obecność w historii polskiej sztuki jest właśnie przywracana. Malarz w swojej twórczości swobodnie i poza wszelkimi konwenansami czerpał inspirację ze sztuki art brut, surrealizmu, malarstwa materii, pop-artu czy sztuki psychodelicznej. Urbanowicz współtworzył środowisko polskiego undergroundu w czasach PRL-u, będąc współzałożycielem legendarnej Grupy Oneiron, znanej też jako Liga Spostrzeżeń Duchowych (LSD). Słynna katowicka pracownia na poddaszu kamienicy przy ulicy Piastowskiej 1, którą artysta stworzył wraz ze swoją żoną, malarką Urszulą Broll, była nieformalnym centrum życia artystycznego śląskich intelektualistów. Charyzmatyczna osobowość Andrzeja Urbanowicza koncentrowała wokół niego artystów z różnych dziedzin, a ożywczy klimat wpływał na powstawanie ugrupowań artystycznych czy też nieformalnych związków twórczych.
Twórczość Andrzeja Urbanowicza jest dziś inspiracją dla wielu artystów, bądź jego postawa zbiega się z niektórymi zjawiskami w sztuce. Tym samym na wystawie „Dzieci światła" podkreślona zostanie ciągłość wybranych wątków w polskim malarstwie.
Tytułowe „Dzieci światła" zostały zaczerpnięte z tekstu Andrzeja Urbanowicza: „Najdosłowniej jesteśmy dziećmi światła, choć nie zawsze o tym pamiętamy. Nawet, gdy jest go całkiem niewiele, ono jest najważniejsze. Posłańcem uczuć światła jest barwa". Światło to witalizm (splendor solis), ale i buntownicza wiedza (lux).
Wystawa nie rości sobie jednak pretensji do obiektywnej diagnozy stanu współczesnego malarstwa, nie jest jej zadaniem tworzenie i udowadnianie chwilowego kierunku na użytek krytyki artystycznej. Traktuje medium malarstwa raczej ikonicznie niż technicznie, podkreślając ewentualnie jego energetyczną moc.
Przedstawia reprezentatywny wybór najważniejszych prac Urbanowicza z okresu psychodelicznego lat 70., słynne „Czarne karty" kręgu Oneiron, czy rzadko pokazywany, ale kultowy cykl „Chaosu świętość niewyczerpalna", zestawiony z dziełami zaproszonych artystów, autonomicznie współtworzących ostateczny kształt wydarzenia.

Wystawa „Dzieci światła" pomyślana jest jako witalne spotkanie ujawniające różne napięcia egzystencjalne. Andrzeja Urbanowicza cechował, jak mawiał, „brak umiaru we wszystkim". W ślad za tym, w sensie znaczeniowym, wystawa afirmatywnie traktuje o paradoksach między potrzebą seksualności a koniecznością śmierci, o obsesyjnym nienasyceniu, nadmiarze obrazu i przepełnieniu cierpieniem, akceptacji Chaosu, psychodelii i łasce snu, szacunku dla kiczu (zwłaszcza w dobie sztuki postinternetowej) i innych dróg poznania, żądzy narzucania rozkoszy i tortur, kolekcjonowaniu wrażeń oraz w końcu staje się sadycznym imperatywem aby „powiedzieć wszystko". Urbanowicz pisał: „chaotyczne współistnienie obrazów, w gruncie rzeczy jest jak śniony na jawie sen".
Ostatecznie, czy zamykam czy otwieram oczy, obrazy bezlitośnie się toczą...

 

Wystawie towarzyszy katalog zaprojektowany przez Patrycję Orzechowską, autorkę identyfikacji wizualnej wystawy, z tekstami krytycznymi m.in. Stanisława Rukszy oraz wypowiedziami artystów uczestniczących w wystawie.

Stanisław Ruksza autor tekstów, wykładowca. Od 2017 roku dyrektor TRAFO Trafostacji Sztuki w Szczecinie. W latach 2008–2017 dyrektor programowy CSW Kronika w Bytomiu. Studiował historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Obecnie wykłada w Akademii Sztuki w Szczecinie oraz gościnnie w Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach.
Kurator wielu wystaw w kraju i za granicą, uczestnik rezydencji kuratorskich we Włoszech, USA, Francji i Czechach. W 2014 roku wybrany kuratorem roku w Polsce w rankingu magazynu „Obieg”, a także nominowany do nagrody „Gwarancje kultury 2015” w TVP Kultura w kategorii „Sztuki wizualne”.
W swoich badaniach skupia się nad związkami sztuki z przemianami społecznymi i politycznymi, zagadnieniem śmierci i zjawiskami granicznymi w sztuce współczesnej. Przez wiele lat badał zagadnienie śląskiego undergroundu artystycznego, będąc przez pewien czas asystentem Andrzeja Urbanowicza w pracowni Piastowska 1 w Katowicach.

 

***
10. Wystawa Kuratorska Bielskiej Jesieni 2018 „Dzieci światła"

W programie:
Otwarcie wystawy w piątek, 9 listopada 2018:
– godz. 19.00 – oprowadzanie kuratorskie po wystawie
– godz. 20.00 – wernisaż wystawy
– godz. 21.00 – dj set Bartosz Zaskórski / Mchy i porosty – koncert muzyki elektronicznej

sobota, 10 listopada 2018, godz. 16.00
Pracownia Artysty, Katowice, ul. Piastowska 1
Spotkanie poświęcone Andrzejowi Urbanowiczowi w legendarnej Pracowni Artysty przy ul. Piastowskiej 1 w Katowicach.

Partnerami spotkania są Fundacja Oneiron, Muzeum Śląskie w Katowicach oraz Galeria Bielska BWA.
Czytaj więcej o spotkaniu >>

 

 

KONCERT

Mchy i porosty – projekt Bartosza Zaskórskiego

Podczas otwarcia wystawy „Dzieci światła” – 10. Wystawy Kuratorskiej Bielskiej 2018 wystąpił z koncertem jeden z jej uczestników – Bartosz Zaskórski, który zaprezentował swój jednoosobowy  muzyczny projekt pt. „Mchy i porosty”.  Artysta na ogół gra smutną, elektroniczną muzykę taneczną, czasem słuchowiska opowiadające o dziwnych wsiach, których nie można opuścić. Sam pochodzi ze wsi Żytno. Wydawał w Brutażu, Recognition Records, BDTA, Pointless Geometry. Pod koniec 2018 ukazały się dwa nowe projekty  wydane nakładem Oficyny Transatlantyk oraz Kikimora Tapes.

Bartosz Zaskórski – artysta audiowizualny, ilustrator, twórca filmów i słuchowisk, muzyk, doktorant na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych.                             

 

Oprowadzanie kuratorskie po wystawie „Dzieci światła” – 10. Wystawa Kuratorska Bielskiej Jesieni 2018 (9 listopada, godz. 19.00 – wstęp wolny)

Wystawa podejmująca się wskazania relacji obecnego malarstwa w Polsce ze sztuką Andrzeja Urbanowicza, prezentująca najważniejsze prace artysty z okresu psychodelicznego lat 70., słynne „Czarne karty” kręgu Oneiron, czy rzadko pokazywany cykl „Chaosu świętość niewyczerpalna”, a także dzieła zaproszonych artystów, autonomicznie współtworzących ostateczny kształt wydarzenia. Uczestnicy: Agnieszka Brzeżańska, Maciek Cholewa, Martyna Czech, Dominik Jałowiński, Michał Jankowski, Magda Moskwa, Izabela Ołdak, Patrycja Orzechowska, Aleka Polis, Agnieszka Polska, Marek Rachwalik, Maciek Salamon, Bartosz Zaskórski.

Kurator: Stanisław Ruksza (ur. 1979), kurator wystaw, historyk sztuki, autor tekstów, wykładowca.

                                                                                                         

 

Spotkanie poświęcone Andrzejowi Urbanowiczowi w dawnej Pracowni Artysty w Katowicach (10 listopada – wstęp wolny)

Wydarzenie towarzyszące wystawie „Dzieci światła” zorganizowane w istniejącej do dziś, legendarnej pracowni, o której pisała Agnieszka Sabor: „Jedno z najważniejszych w naszym kraju środowisk kontrkulturowych rodziło się na pewnym strychu przy ulicy Piastowskiej 1 w Katowicach – pracownia należała do dwójki artystów, małżeństwa Urszuli Broll i Andrzeja Urbanowicza. To tam zbierali się pierwsi polscy buddyści. To tam, po latach, recytował swoje wiersze Allen Ginsberg”. Gospodarzem spotkania była Małgorzata Borowska, prezes Fundacji Oneiron. Prowadzenie: Jakub Gawkowski, krytyk sztuki, publicysta, współpracujący z Magazynem „Szum” i Krytyką Polityczną. Uczestniczyli m.in.: Anna Cieplak, Olga Drenda, Paweł Gawlik, Sebastian Łąkas, Dariusz Misiuna, Stanisław Ruksza i Laura Waniek.                                                                           

RELACJA FILMOWA

Dzieci światła (Nowe Studio, 10’10”)

Relacja filmowa z otwarcia jubileuszowej edycji wystawy kuratorskiej Bielskiej Jesieni, zrealizowanej  według pomysłu kuratora Stanisława Rukszy, który w swoim projekcie pt. „Dzieci światła” nawiązał do twórczości Andrzeja Urbanowicza, charyzmatycznego artysty, od lat 60. XX wieku, guru śląskiego niezależnego środowiska artystycznego. Wystawa zestawia sztukę Andrzeja Urbanowicza: obrazy, kolaże i obiekty oraz dzieło grupowe – Czarne karty Kręgu Oneiron z obrazami, fotografiami, rzeźbami i instalacjami trzynaściorga artystów – przedstawicielami młodego pokolenia.

Opublikowano 18 grudnia 2018 (Nowe Studio)

https://www.youtube.com/watch?v=ZeDNa9nY8z4&list=PLmGCBEOY_JcFP4ApfkxcnTHRNrsW3Dy3H&index=15

 

 

 

Stanisław Ruksza – Pochwała chaosu

wykład o twórczości Andrzeja Urbanowicza

oraz promocja katalogu „Dzieci światła”

piątek, 1 marca 2019, godz. 18.00

 

Wykład popularyzujący twórczość Andrzeja Urbanowicza na tle współczesnej sztuki polskiej, połączony z prezentacją nowo wydanego katalogu 10. Wystawy Kuratorskiej Bielskiej Jesieni 2018 „Dzieci światła” (Galeria Bielska BWA, listopad – grudzień 2018). Kuratorem wystawy, ukazującej relacje współczesnego malarstwa w Polsce ze sztuką Andrzeja Urbanowicza, a zarazem redaktorem katalogu, wydanego przez Galerię Bielską BWA jest Stanisław Ruksza, przy współpracy Grażyny Cybulskiej.

 

Autorką projektu graficznego katalogu jest Patrycja Orzechowska, artystka uczestnicząca w wystawie „Dzieci światła”, a także twórczyni identyfikacji wizualnej wystawy. Wydawnictwo poprzedzone jest tekstami wstępnymi opisującymi ideę wystaw kuratorskich Bielskiej Jesieni oraz uzasadniającymi trafność wyboru bohatera jubileuszowej wystawy: Agata Smalcerz – „Dlaczego Urbanowicz…”; Stanisław Ruksza – „Dzieci światła”. W eseju zatytułowanym Andrzej Urbanowicz i psychodeliczny underground w Katowicach” Stanisław Ruksza opisuje życie i twórczość legendarnego artysty (1930–2011), zarówno jego działalność  na Śląsku, jak i lata spędzone w USA. Urbanowicz współtworzył środowisko polskiego undergroundu w czasach PRL-u, będąc współzałożycielem legendarnej Grupy Oneiron, znanej też jako Liga Spostrzeżeń Duchowych (LSD). Słynna pracownia na poddaszu kamienicy przy ulicy Piastowskiej 1 w Katowicach, którą artysta stworzył wraz ze swoją żoną, malarką Urszulą Broll, była nieformalnym centrum życia artystycznego śląskich intelektualistów.

Wiedzę o katowickim malarzu uzupełnia zapis rozmowy, jaką Jakub Gawkowski przeprowadził z Małgorzatą Borowską, żoną Andrzeja Urbanowicza, która od 2005 roku była współautorką i kuratorką wielu przedsięwzięć artystycznych organizowanych w pracowni („Urbanowicz – sztuka, magia, psychodelia”).

 

Doskonałym uzupełnieniem tekstów krytycznych są wypowiedzi 13 artystów prezentujących swoje prace na wystawie. Artyści nawiązują do swoich dzieł, piszą o inspiracjach twórczością Andrzeja Urbanowicza oraz ideami, jakie propagował; dzielą się z Czytelnikiem refleksjami związanymi z filozofią twórczości, związkami sztuki i egzystencji człowieka.

Bogato ilustrowany katalog (teksty i i opisy w językach polskim i angielskim) zawiera zdjęcia dokumentujące bielską ekspozycję autorstwa Krzysztofa Morcinka, reprodukcje prac artystów, w tym fragmenty unikalnego kolażu Andrzeja Urbanowicza „Chaosu Świętość Niewyczerpana” (dzięki uprzejmości Fundacji Oneiron) oraz zdjęcia z pracowni przy Piastowskiej 1 wykonane przez Patrycję Orzechowską.

Wydawcą katalogu jest Galeria Bielska BWA (2018). Nakład 500 egz. Wydawnictwo jest bezpłatne.

 

Uwaga!

Każdy uczestnik wykładu otrzymuje bezpłatnie bezpłatny egzemplarz katalogu „Dzieci światła”.

 

 

***

Opis katalogu

DZIECI ŚWIATŁA. 10. Wystawa Kuratorska Bielskiej Jesieni 2018 /  CHILDREN OF THE LIGHT. The 10th Curated Exhibition of Bielska Jesień 2018.

Katalog towarzyszący wystawie „Dzieci Światła”. 10. Wystawa Kuratorska Bielskiej Jesieni 2018 (Galeria  Bielska  BWA, 9.11–30.12.2018) prezentującej prace Andrzeja Urbanowicza oraz zaproszonych do wystawy  13 artystów średniego i młodego pokolenia: Agnieszka Brzeżańska, Maciek Cholewa, Martyna Czech, Dominik Jałowiński, Michał Jankowski, Magda Moskwa, Izabela Ołdak, Patrycja Orzechowska, Aleka Polis, Agnieszka Polska, Marek Rachwalik, Maciek Salamon, Bartosz Zaskórski. Zawiera teksty: wstęp do katalogu Agaty Smalcerz pt. „Dlaczego Urbanowicz”; tekst kuratorski Stanisława Rukszy „Dzieci światła”, rozmowę Jakuba Gawkowskiego przeprowadzoną z Małgorzatą Borowską pt. „Urbanowicz – sztuka, magia, psychodelia” oraz teksty odautorskie wszystkich artystów biorących udział w wystawie. 

Wydawnictwo 144 stronicowe, w polskiej i angielskiej wersji językowej, w oprawie miękkiej ze skrzydełkami. Zawiera reprodukcje prac wszystkich artystów oraz zdjęcia z dokumentacją wystawy.

Wydawca: Galeria Bielska BWA 2018. Redakcja Stanisław Ruksza, współpraca Grażyna Cybulska; projekt graficzny, skład Patrycja Orzechowska, korekta Małgorzata Słonka, tłumaczenie Jarosław Fejdych, korekta tekstów angielskich John Hills, reprodukcje prac z archiwum artystów, zdjęcia z ekspozycji Krzysztof Morcinek, zdjęcia z pracowni Piastowska 1 Patrycja Orzechowska. Druk Dimograf, nakład 500 egzemplarzy, ISBN 978-83-65901-04-0.

 

 

***

W mediach o wystawie:

Relacje/Fotorelacje/Recenzje:
Agata Smalcerz, "Dzieci światła", Relacje-Interpretacje, Nr 4 (52) grudzień 2018, str. 9 (pdf>>)
Magdalena Nycz, „Dzieci światła” w BWA, tekst, fotorelacja, portal Beskidzka24 (aktualizacja 10.11.2018)  >> 
Magdalena Nycz, „Wystawa pełna emocji. O żądzy rozkoszy i… tortur”, „Kronika Beskidzka” nr 46/2018, 15.11.2018, str. 29 (pdf.)
PR Trójka, Radiowy Dom Kultury, w telefonicznym skrócie: Agnieszka Obszańska rozmawia z Agatą Smalcerz o wystawie „Dzieci światła”, RDK, 17.11.2018, godz. 14.09, emisja od 7'43'' do 9'24'' >>
Samuela Słoń, “Dzieci światła” w bielskim BWA, zdjęcia: Dariusz Misiuna i Samuela Słoń, portal Okultura (aktualizacja 20.11.2018) >>
Łukasz Karkoszka, Marta Odziomek, „Wystawa o artyście, który nie miał umiaru", „Gazeta Wyborcza” Katowice, Bielsko-Biała, 8-9 grudnia 2018, str. 5 (pdf)
„Dzieci światła. 10. wystawa kuratorska Bielskiej Jesieni 2018” w Galerii Bielskiej BWA, Magazynszum.pl (14.12.2018) >>

 

Zapowiedzi/Polecenia:
Malarska ciągłość, Orientuj się/Sztuka i życie, Notes na 6 Tygodni, nr 121, grudzień 2018, str. 36-37 (pdf)
Na Dobry Początek, Bielsko-Biała, Magazynszum.pl (aktualizacja 5.11.2018) >>
Twórczość Urbanowicza motywem przewodnim wystawy w Bielsku-Białej, Katowice.tvp.pl. serwis PAP (aktualizacja 29.10.2018) >>
Marek Szafrański/ szf/itm, "Twórczość Urbanowicza motywem przewodnim wystawy w Bielsku-Białej", portal Dzieje.pl (aktualizacja 29.10.2018) >>
Ikona polskiego undergroundu z niezwykłą wystawą, serwis PAP, portal PropertyDesign (aktualizacja 29.10.2018) >>
Dzieci Światła 10. Wystawa Kuratorska Bielskiej Jesieni, Sztuki wizualne/Wydarzenia, portal O.pl (aktualizacja 7.11.2018) >>
Dzieci światła --10. Wystawa Kuratorska Bielskiej Jesieni 2018, Wydarzenia, portal Artinfo.pl >>
Saatchi. Global Gallery Guide, Galeria Bielska BWA, Dzieci światła. 10. Wystawa Kuratorska Bielskiej Jesieni 2018 >> 
Marta Odziomek, Jesień w muzeach i galeriach sztuki. Wystawy, na które warto rezerwować czas, Katowice.wyborcza.pl (aktualizacja 23.08.2018) >>
"Sztuka ze...sztuki", Kronika Beskidzka, 8.11.2018, str. 36, (pdf.>>)

 

***
Projekt „Dzieci światła”, jako czwarty w osiemnastoletniej historii wystaw kuratorskich Bielskiej Jesieni, realizowany jest przez kuratora zaproszonego przez Galerię Bielską BWA do organizacji wystawy. Sześciokrotnie galeria ogłaszała konkurs na scenariusz wystawy, prezentując następnie najciekawszy zgłoszony projekt.

***
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Mecenasi 10. Wystawy Kuratorskiej Bielskiej Jesieni

         

Sponsorzy